CHẤT THẢI CHĂN NUÔI LÀ GÌ?

Chất thải chăn nuôi là gì? Chất thải chăn nuôi là một loại chất thải nông nghiệp. Chất thải này là các chất còn lại sau quá trình nuôi dưỡng và chăm sóc động vật chăn nuôi. Đây có thể là phân, nước thải, thức ăn thừa, bã hèm, chất thải từ chuồng trại, lông, da và các chất thải khác. Chất thải chăn nuôi có thể gây ô nhiễm môi trường nếu không được xử lý một cách hiệu quả.

CHẤT THẢI CHĂN NUÔI BAO GỒM NHỮNG GÌ?

---

Theo các con số thống kê, ước tính có tới 61 triệu tấn phân, trên 304m³ nước thải và gần 15 triệu tấn CO2 được thải ra mỗi năm tại Việt Nam. 

Chất thải chăn nuôi sẽ bao gồm 3 loại chính là chất thải rắn có nguồn gốc hữu cơ, nước thải, khí thải.

 Chất thải rắn

Chất thải rắn được tạo ra trong chăn nuôi sẽ bao gồm chất thải hữu cơ và vô cơ:

Chất thải hữu cơ: Chủ yếu là phân, tiếp đến là thức ăn thừa của vật nuôi và cuối cùng là xác vật nuôi chết trong quá trình nuôi (chiếm khoảng 1% – không bị tác động bởi dịch bệnh)

Chất thải vô cơ: Chủ yếu là từ các chai lọ, bao bì đựng thức ăn của vật nuôi.

Nước thải

Nước thải chăn nuôi sẽ bao gồm nước tiểu của vật nuôi, nước tắm của vật nuôi, nước rửa chuồng trại, nước uống bị rơi vãi ra ngoài,… Những loại nước này lúc nào cũng sẽ bị lẫn với các chất thải rắn có trong chuồng trại như phân, thức ăn, các vi sinh vật,…

Hàm lượng COD, BOD, Nitơ, Photpho và sinh vật gây bệnh trong nước thải chăn nuôi thường cao hơn nhiều lần so với quy chuẩn xả thải. Nếu không được xử lý sẽ gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

Khí thải

Khí thải chăn nuôi chủ yếu phát sinh từ khu vực chuồng trại, hệ thống cống – đường dẫn thoát nước thải, khu vực tách – ép phân, khu vực ủ phân, bể chứa nước thải,… Lượng khí thải này thường có mùi hôi gây khó chịu, ảnh hưởng đến môi trường không khí (NH3, NO2, CH4, H2S, CO2…)

Xem thêm: CẦN THƠ: XỬ LÝ NƯỚC THẢI TẬP TRUNG KẾT HỢP VỚI SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP ĐÔ THỊ

VẤN ĐỀ NAN GIẢI CỦA CHẤT THẢI CHĂN NUÔI

---

Chất thải chăn nuôi đã trở thành một vấn đề nan giải đối với ngành chăn nuôi và môi trường. Dưới đây là một số vấn đề chính gặp phải trong việc xử lý:

LƯỢNG CHẤT THẢI LỚN

Giai đoạn từ năm 2018 – 2022 ngành chăn nuôi thải ra môi trường trung bình 61 triệu tấn chất thải mỗi năm, tạo ra một lượng lớn chất thải hữu cơ và hóa học. Xử lý một quy mô lớn như vậy đòi hỏi công nghệ và hạ tầng phức tạp, cần đầu tư kinh phí và tài nguyên lớn.

Trong số 61 triệu tấn phân thải ra từ các vật nuôi chính, 40% chất thải là từ bò, 34% từ lợn, 21% từ trâu và 6% từ gia cầm. Trong số 304 triệu tấn nước thải, trên 84% từ chăn nuôi lợn.

Ô NHIỄM NƯỚC VÀ MÔI TRƯỜNG

Chất thải chăn nuôi, như phân bón và nước thải, chứa các hợp chất hữu cơ, nitrat, phosphate và vi khuẩn gây bệnh. Sự rò rỉ và xả thải không đúng cách có thể dẫn đến ô nhiễm nguồn nước và sự suy thoái môi trường, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống sinh vật trong hệ sinh thái nước.

Theo báo cáo của Tổ chức Nông Lương Thế giới (FAO), chất thải của gia súc toàn cầu tạo ra 65% lượng Nitơ oxit (N2O) trong khí quyển. Đây là loại khí có khả năng hấp thụ năng lượng mặt trời cao gấp 296 lần so với khí CO2. Cùng với các loại khí khác như CO2, CH4,… gây nên hiệu ứng nhà kính làm trái đất nóng lên.

Ô NHIỄM ĐẤT VÀ KHÔNG KHÍ

Chất thải chăn nuôi có thể làm chua đất, làm giảm khả năng sản xuất nông nghiệp. Bên cạnh đó, quá trình phân hủy có thể sản sinh ra các khí độc hại như NH3, CH4 và H2S, gây ô nhiễm không khí.

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, hiện nay có khoảng 20% diện tích đất nông nghiệp ở Việt Nam bị ô nhiễm do chất thải chăn nuôi, đồng thời làm giảm độ pH của đất từ 6,5 xuống 5,5.

Mùi hôi từ chất thải chăn nuôi thường bốc lên nồng nặc từ phân, nước tiểu, thức ăn thừa của gia súc, gia cầm. Mùi hôi này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người, đặc biệt là hệ hô hấp.

Người chăn nuôi thường xuyên tiếp xúc với mùi hôi từ chất thải có nguy cơ cao mắc các bệnh về đường hô hấp như viêm mũi dị ứng, viêm xoang cấp, viêm xoang mãn tính

KHÓ KHĂN TRONG VIỆC THU GOM VÀ XỬ LÝ

Việc thu gom và xử lý chất thải chăn nuôi đòi hỏi kiến thức chuyên môn, công nghệ và quy trình phức tạp. Người chăn nuôi cần được hướng dẫn đúng cách để thực hiện các biện pháp xử lý chất thải an toàn và hiệu quả.

SỰ PHỤ THUỘC VÀO HÓA CHẤT

Trong một số trường hợp, người chăn nuôi dùng hóa chất để xử lý chất thải  nhưng sự lạm dụng hoặc sử dụng không đúng cách có thể gây ra tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe con người.

Xem thêm: CHI PHÍ VẬN HÀNH HỆ THỐNG XỬ LÝ NƯỚC THẢI CHĂN NUÔI

CÁC GIẢI PHÁP XỬ LÝ CHẤT THẢI CHĂN NUÔI

---

XỬ LÝ BẰNG PHƯƠNG PHÁP SINH HỌC:

• Hầm Biogas (Công trình khí sinh học): Chất thải được đưa vào hầm kín để phân hủy kỵ khí, tạo ra khí biogas (dùng để đun nấu, phát điện) và phân bón hữu cơ.
• Chế phẩm sinh học (Men vi sinh): Sử dụng các loại men vi sinh để tăng cường quá trình phân hủy chất thải, giảm mùi hôi và khí độc trong chuồng trại, hoặc ủ phân hữu cơ.
• Đệm lót sinh học: Sử dụng các vật liệu như mùn cưa, trấu trộn với men vi sinh làm lớp đệm chuồng. Vi sinh vật sẽ phân hủy phân và nước tiểu, giảm ô nhiễm. Phương pháp này thích hợp cho chăn nuôi gà.

XỬ LÝ VẬT LÝ – HÓA HỌC:

• Oxy hóa: Sử dụng các chất oxy hóa như ozon hoặc oxy già để xử lý nước thải, giúp phân hủy chất hữu cơ và giảm mùi.
• Lắng lọc: Sử dụng các bể lắng để tách chất rắn lơ lửng ra khỏi nước thải.
• Ủ phân compost: Chất thải rắn được ủ với các phụ phẩm nông nghiệp để tạo thành phân bón hữu cơ.
• Xử lý nhiệt: Sử dụng nhiệt độ cao để tiêu diệt mầm bệnh trong chất thải (ít phổ biến hơn).

QUẢN LÝ VÀ PHÒNG NGỪA:

• Quy hoạch chăn nuôi: Xây dựng trang trại xa khu dân cư, có hệ thống thu gom và xử lý chất thải đúng quy chuẩn.
• Vệ sinh chuồng trại thường xuyên: Giúp giảm lượng chất thải tích tụ và hạn chế phát sinh khí độc, mầm bệnh.
• Giảm thiểu lượng chất thải: Cải thiện khẩu phần ăn của vật nuôi để tăng khả năng tiêu hóa và hấp thu, từ đó giảm lượng chất thải bài tiết.
• Tái sử dụng chất thải: Tận dụng chất thải đã qua xử lý làm phân bón cho cây trồng, giảm chi phí và bảo vệ môi trường.

LỰA CHỌN GIẢI PHÁP PHÙ HỢP SẼ PHỤ THUỘC VÀO:

• Quy mô chăn nuôi: Trang trại lớn hay nhỏ.
• Loại vật nuôi: Gia súc, gia cầm, thủy sản,…
• Điều kiện kinh tế: Chi phí đầu tư và vận hành hệ thống xử lý.
• Diện tích đất đai: Đủ không gian cho các công trình xử lý.
• Yêu cầu về tiêu chuẩn môi trường: Mức độ xử lý cần thiết.

Xem thêm: HỆ THỐNG XỬ LÝ NƯỚC THẢI CHĂN NUÔI TRỌN GÓI: TƯ VẤN, THIẾT KẾ, THI CÔNG, VẬN HÀNH

KẾT LUẬN 

---

Chất thải chăn nuôi là một vấn đề môi trường ngày càng trở nên nghiêm trọng do sự gia tăng quy mô và tập trung của các hoạt động chăn nuôi. Do đó, việc áp dụng các biện pháp quản lý và công nghệ xử lý chất thải chăn nuôi hiệu quả là vô cùng cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi và bảo vệ môi trường.

---

CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHỆ VISE